by Berat – grad hiljadu prozora u srcu Albanije
Berat, jedan od najstarijih i najlepših gradova Albanije, smešten je u njenom centralnom delu, uz reku Osum.
Vijugava dolina u kojoj se nalazi okružena je planinskim masivima Tomorr, Shpirag i Kuzum Baba.
Od glavnog grada Tirane, Berat je udaljen oko 120 km, a od Drač 90 km.
Berat smo posetili u okviru naše velike kamperske turneje po Balkanu, tokom dana kada smo se spuštali sa jadranske ka jonskoj obali, zamenivši kamp Pa Emer kod Drača kampom Gate to Horizon u blizini Sarande.
Ovaj grad nije skroz usputna destinacija na tom pravcu koji spaja sever i jug Albanije, ali svojim kulturno-istorijskim sadržajem svakako zaslužuje da se napravi dodatni napor za tih 2 x 35 km „viška“ (skretanje u mestu Karbunarë).
Berat ima više od 2400 godina dugu istoriju – osnovali su ga Iliri, a kroz nastupajuće vekove bio je pod vlašću Rimljana, Vizantije i Osmanlija.
Zovu ga i „grad hiljadu prozora“ zbog karakterističnih belih kuća sa mnoštvom velikih prozora, koje se uzdižu na padini brda iznad doline.
Asocijacija na Ohrid je i na prvi i na drugi pogled neminovna…
Upravo zahvaljujući tom dobro očuvanom istorijskom jezgru, od 2008. godine nalazi se na listi UNESCO svetske kulturne baštine.
Kalaja e Beratit – srce grada
Ipak, najvažnija i najposećenija znamenitost Berata jeste tvrđava koja se, smeštena na vrhu brda visokog 274 metra iznad grada, uzdiže kao snažna i dominantna tačka čitavog područja.
Kalaja e Beratit, kako se originalno zove, predstavlja jedan od najvažnijih istorijskih i kulturnih kompleksa Albanije.
Prvi odbrambeni zidovi podignuti su u 4. veku pre nove ere, a tokom vekova preživela je brojne opsade i bitke, uključujući i poznatu opsadu Berata kada je 1455. godine Skenderbeg pokušao da je osvoji od Osmanlija.
Zidovi tvrđave visoki su oko 10 metara, sa nekoliko desetina kula i ukupnom dužinom od 1,45 km odbrambenih zidova po obodu.
Kako stići do tvrđave
Tvrđavi se može prići iz dva pravca, a postoji i mogućnost da se automobilom stigne do improvizovanog parkinga smeštenog odmah iza prve ulazne kapije.
Tu opciju smo i sami isprobali, ali smo vrlo brzo odustali.
Prilaz je izuzetno uzak i strm, a zbog nedostatka jasnih pravila kretanja vlada potpuni saobraćajni haos – ne zna se ko ima prednost, gde je moguće mimoilaženje i kuda se zapravo prolazi. U takvim okolnostima gotovo je izvesno samo jedno – neprijatan miris pregrejanog kvačila i kočnica.
Uglavnom, najpametnije je da se dođe direktno do parkinga koji se nalazi podno tvrđave i odatle lagano peške prema gore.
Jeste da ima 800 metara vrlo oštrog uspona, koji uopšte ne prija usred letnjeg dana, ali manje glava boli, a više noge 😊.
Šetnja kroz vekove
Tvrđava je veličine oko 10 hektara i na tom prostoru, osim ostataka bogate kulturno-istorijske baštine, nalaze se brojni restorani, kafići, poslastičarnice, suvenirnice i mali muzeji.
Šetnja uskim, kaldrmisanim ulicama sa starim kamenim kućama predstavlja svojevrsno putovanje kroz vekove.
Uglavnom, bogat sadržaj za višesatni, opušten turistički obilazak.
Ima dosta penjanja i spuštanja, tako da se pauza u nekom od lokala sa veoma pristupačnim cenama svakako podrazumeva.
Nekada se veći deo grada nalazio unutar zidina tvrđave, pa čak i danas na tvrđavi živi oko stotinak stanovnika.
Sakralno i osmansko nasleđe
Od nekadašnjih četrdesetak crkava, danas je sačuvano njih 10, od kojih je najpoznatija vizantijska Crkva Svetog Trojstva.
Ovaj biser srednjovekovne pravoslavne arhitekture nalazi se na vidikovcu sa kog se pruža veličanstven pogled na celu dolinu i okolne planine.
U neposrednoj blizini je Crkva Uznesenja Bogorodice u kojoj se nalazi Onufri ikonografski muzej, kao Crkva Svete Sofije iz 17.veka.
Iz perioda vladavine Osmanlija najznačajniji su ostaci Crvene džamije iz 15. veka, poznate po crvenim ciglama i minaretu koji je i danas delimično sačuvan, kao i ostaci Bele džamije iz 1417. godine.
Kratko, ali vredno zaustavljanje
Izvan zidina tvrđave, u ranije pominjanoj strmoj ulici Rruga Mihal Komnena, kojom se spušta prema centru grada, nalazi se Etnografski muzej koji smo želeli da posetimo, ali je bio zatvoren usled rekonstrukcije.
Nakon obilaska tvrđave, nije nam preostalo vremena za šetnju po samom gradu, s obzirom na to da je pred nama bilo još 200 km vožnje do kampa, raspakivanje itd.
Uspeli smo samo da obavimo nabavku u odlično snabdevenom marketu, razmenimo novac u menjačnici i, zadovoljni viđenim i doživljenim, nastavimo putovanje.
Berat je definitivno mesto kojem bismo se rado ponovo vratili, ovaj put sa više vremena za lagano istraživanje njegovih ulica i priča koje čuva vekovima.
